Mỹ bắt hơn 300 công nhân Hàn Quốc tại Georgia: Nguyên nhân và cảnh báo EB-3 cho lao động Việt Nam
Mỹ vừa tiến hành một cuộc truy quét nhập cư quy mô lớn tại bang Georgia, bắt giữ 457 người lao động bị cáo buộc làm việc bất hợp pháp, trong đó có hơn 300 công nhân mang quốc tịch Hàn Quốc. Sự kiện diễn ra vào ngày 4/9 tại công trường xây dựng nhà máy sản xuất pin ô tô điện do tập đoàn Hyundai và LG đầu tư ở thành phố Ellabell, tạo nên cú sốc đối với dư luận Hàn Quốc lẫn cộng đồng doanh nghiệp quốc tế. Vụ bắt giữ với số lượng người kỷ lục này không chỉ khiến quan hệ Mỹ – Hàn Quốc đứng trước thử thách, mà còn dấy lên hồi chuông cảnh báo đối với những lao động nước ngoài – trong đó có người Việt – đang tìm đường sang Mỹ theo chương trình EB-3 diện lao động phổ thông.
Hình ảnh do giới chức Mỹ công bố cho thấy hàng trăm công nhân nước ngoài bị còng tay chân và áp giải lên xe buýt chuyên dụng sau cuộc đột kích của lực lượng liên bang tại nhà máy Hyundai-LG ở Georgia. Chiến dịch truy quét này được đánh giá là chưa từng có tiền lệ về quy mô tại Mỹ, đồng thời được xem là chiến dịch lớn nhất từng được Bộ An ninh Nội địa Mỹ thực hiện tại một địa điểm duy nhất. Việc hơn 300 lao động Hàn Quốc bị bắt cùng lúc ngay trên công trường dự án 4,3 tỷ USD đã gây chấn động, đặc biệt khi những hình ảnh công nhân bị đối xử như tội phạm được truyền thông phát đi rộng rãi.
Chi tiết vụ truy quét tại nhà máy Hyundai-LG ở Georgia
Cuộc đột kích diễn ra ngày 4/9 do Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) phối hợp cùng lực lượng hành pháp Mỹ tiến hành. Địa điểm là công trường nhà máy sản xuất pin xe điện của liên doanh Hyundai – LG tại Ellabell, Georgia. Kết quả, 457 người bị bắt giữ với cáo buộc làm việc “chui”, trong đó có hơn 300 công dân Hàn Quốc. ICE cho biết khi thi hành lệnh bắt, họ phát hiện nhóm người này đã “gian lận trong việc sử dụng visa thăm viếng” để lao động tại Mỹ. Điều này đồng nghĩa nhiều công nhân Hàn Quốc vốn nhập cảnh theo diện visa du lịch hoặc chương trình miễn thị thực (visa waiver) nhưng lại ở lại làm việc trái phép. Giới luật sư nhập cư tại Atlanta tiết lộ không ít người trong số bị bắt đến Mỹ bằng visa B-1 (loại thị thực công tác ngắn hạn) và làm việc cho các nhà thầu phụ tại dự án Đây là hành vi vi phạm luật di trú vì visa B-1 chỉ cho phép hoạt động công tác giới hạn, không được phép lao động hưởng lương tại Mỹ.
Hệ lụy và phản ứng của giới đầu tư tại Mỹ
Giới quan sát nhận định cuộc đột kích tại Georgia đã mở ra “mặt trận mới” trong chiến dịch trấn áp người nhập cư bất hợp pháp trên diện rộng của Nhà Trắng, nhưng cũng kéo theo nhiều hệ lụy không mong muốn cho chính nước Mỹ. Việc hàng trăm lao động nước ngoài bị bắt cùng lúc khiến các doanh nghiệp đa quốc gia có sử dụng nhân lực ngoại quốc tại Mỹ hết sức lo ngại. Nhiều công ty đã gấp rút tìm kiếm tư vấn pháp lý để đánh giá rủi ro và đối phó với tình huống tương tự. Luật sư Matthew Dunn, trưởng bộ phận di trú doanh nghiệp của hãng HSF Kramer, cho biết khách hàng của ông “liên tục nhắn tin hỏi liệu họ có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh tương tự không”. Đặc biệt, các doanh nghiệp thắc mắc liệu đội ngũ nhân viên nước ngoài đang làm việc tại Mỹ bằng visa hợp pháp do công ty bảo lãnh có bị chính quyền đưa vào tầm ngắm hay không
Một số tập đoàn nước ngoài lớn thậm chí đã tạm dừng cử nhân viên sang Mỹ công tác để rà soát khía cạnh pháp lý sau sự cố ở Georgia. Bà Tami Overby – cựu Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp Mỹ-Hàn – chia sẻ rằng hình ảnh hàng trăm công nhân Hàn Quốc bị còng tay, áp giải như tội phạm là “cú sốc” đối với cộng đồng đầu tư nước ngoài. Những video, hình ảnh này không chỉ gây chấn động tại Hàn Quốc mà còn dội tiếng chuông cảnh tỉnh đến các nước đồng minh khác của Mỹ như Nhật Bản, Đài Loan, vốn cũng đang có dự án đầu tư lớn tại Hoa Kỳ. Nhiều công ty tại châu Á bắt đầu tự hỏi liệu họ có thể tin tưởng môi trường đầu tư ở Mỹ trong bối cảnh chính sách nhập cư thay đổi khó lường hay không.
Các lao động nhập cư Hàn Quốc bị bắt. Ảnh: ICE
Cảnh báo cho người Việt quan tâm chương trình EB-3 Unskilled
Vụ hơn 300 công nhân Hàn Quốc bị bắt ở Georgia cũng là một lời cảnh tỉnh đối với người lao động Việt Nam đang ấp ủ “giấc mơ Mỹ” thông qua con đường EB-3 diện lao động phổ thông (unskilled). Chương trình EB-3 (Employment-Based Third Preference) về bản chất là diện định cư Mỹ theo hình thức lao động, cho phép doanh nghiệp tại Mỹ bảo lãnh tuyển dụng công dân nước ngoài cho những công việc mà thị trường sở tại không thu hút được nhân lực người Mỹ. Đổi lại, người lao động nước ngoài sẽ được cấp thẻ xanh định cư lâu dài tại Hoa Kỳ. Con đường EB-3 không đòi hỏi ứng viên phải có trình độ tay nghề cao, không cần vốn đầu tư, nên được nhiều người đánh giá là “an toàn và dễ dàng” để chạm đến giấc mơ định cư Mỹ. Thực tế, những năm gần đây tại Việt Nam, EB-3 trở thành lựa chọn thu hút sự quan tâm lớn của các lao động phổ thông mong muốn sang Mỹ làm việc, định cư cùng gia đình.
Tuy nhiên, thực tế hành trình EB-3 không hề đơn giản. Người lao động diện này phải trải qua quy trình nhiều bước và thời gian chờ đợi khá dài. Doanh nghiệp Mỹ bảo lãnh cần xin Chứng nhận Lao động (Labor Certification) từ Bộ Lao động, sau đó nộp hồ sơ I-140 lên Sở Di trú, rồi tiếp tục để ứng viên chờ lịch thị thực đến lượt được cấp visa định cư. Theo số liệu tháng 6/2023, đối với lao động phổ thông EB-3 người Việt Nam, Sở Di trú Mỹ đang xét đến những hồ sơ nộp năm 2021 – tức là đương đơn phải chờ hơn 4 năm mới đến lượt phỏng vấn cấp visa. Như vậy, tổng thời gian xử lý một hồ sơ EB-3 từ lúc nộp đến khi có visa ít cũng tầm 5 năm (chưa kể các rủi ro trong quá trình xét duyệt). Quãng thời gian chờ đợi lâu và thủ tục phức tạp khiến không ít người mất kiên nhẫn, dễ trở thành mồi ngon cho các dịch vụ môi giới thiếu uy tín.
Bài học rút ra từ vụ hơn 300 công nhân Hàn Quốc bị bắt giữ là: không có con đường tắt nào an toàn để nhập cư và làm việc tại Mỹ. Mọi hành vi nhập cảnh và lao động trái phép – cho dù dưới danh nghĩa “đi công tác” hay “du lịch” – đều tiềm ẩn rủi ro bị phát hiện và trục xuất rất cao trong bối cảnh Mỹ ngày càng siết chặt luật nhập cư. Ngay cả khi may mắn không bị truy cứu hình sự, người vi phạm vẫn có nguy cơ bị cấm nhập cảnh trở lại, đánh mất cơ hội làm việc lâu dài về sau. Do đó, đối với người Việt có ý định sang Mỹ theo diện EB-3, cần tìm hiểu kỹ lưỡng và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định di trú của Hoa Kỳ. Hãy lựa chọn doanh nghiệp bảo lãnh và đơn vị tư vấn uy tín, chuẩn bị tâm lý cho một lộ trình lâu dài và tuyệt đối không nghe theo những lời mời gọi làm việc “chui” hay ở lại Mỹ bất hợp pháp. Vụ việc tại Georgia là lời cảnh báo sâu sắc rằng “Giấc mơ Mỹ” sẽ chỉ thành hiện thực nếu được xây dựng trên nền tảng pháp luật vững chắc, thay vì những bước đi nóng vội và phiêu lưu.
