Vì sao Đảng viên lại là vấn đề khi xin visa định cư Mỹ?
Luật di trú Hoa Kỳ quy định rõ rằng người xin visa định cư sẽ bị từ chối cấp visa nếu đang là thành viên hoặc từng là thành viên của Đảng cộng sản hay bất cứ đảng toàn trị nào khác.
Theo Đạo luật Quốc tịch và Nhập cư Mỹ (INA) Mục 212(a)(3)(D), “bất kỳ cư dân nào hiện là hoặc đã từng là thành viên hoặc liên kết với Đảng Cộng sản hay bất kỳ đảng toàn trị nào khác (hoặc chi bộ, tổ chức trực thuộc của đảng đó) đều không được phép định cư Mỹ”.
Tham khảo Đạo luật INA tại link chính phủ Mỹ
Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐCSVN) là “Đảng toàn trị” theo quan điểm của luật di trú Mỹ, vì vậy việc từng là đảng viên ĐCSVN trở thành lý do hạn chế nhập cảnh Mỹ. Chính sách này bắt nguồn từ bối cảnh Chiến tranh Lạnh và nhằm ngăn chặn “các hoạt động chính trị” có thể đe dọa an ninh quốc gia Mỹ.
Các trường hợp ngoại lệ cho Đảng viên:
Mỹ vẫn dành một số ngoại lệ nếu người xin visa không tự nguyện gia nhập Đảng hoặc tham gia vì những lý do không chính trị. Cụ thể, đương đơn không bị cấm nhập nếu nằm trong một trong các trường hợp sau (theo quy định của INA):
- Không tự nguyện gia nhập Đảng: ví dụ bị ép buộc gia nhập khi làm việc ở cơ quan nhà nước hay trường học.
- Vào Đảng khi dưới 16 tuổi: theo luật, dưới 16 tuổi được coi là bắt buộc theo gia đình/luật nên được miễn trừ.
- Gia nhập vì truyền thống gia đình: vào Đảng theo dòng họ, phong tục hoặc quy định gia đình, chứ không phải do lý tưởng cá nhân.
- Gia nhập vì hoàn cảnh sinh kế: như để được thăng chức, tăng lương hoặc các lợi ích thiết yếu khác trong cuộc sống, chứ không phải vì lý tưởng cộng sản.
Nếu thoả một trong những điều kiện trên, lãnh sự có thể chấp nhận cấp visa. Ngược lại, người đã rời Đảng ít nhất 5 năm kể đến ngày nộp đơn sẽ được coi là đã “nghỉ Đảng” đủ lâu, miễn điều kiện này, miễn là không đe doạ an ninh Mỹ. Trong trường hợp không đáp ứng điều kiện 5 năm và các ngoại lệ trên, ứng viên có thể phải xin ân xá I-601 nhằm được miễn trừ việc cấm nhập cảnh.
Ảnh hưởng đến hồ sơ EB-3 hay không ?
Trong quy trình làm Visa EB-3 (định cư lao động), quy định này chủ yếu ảnh hưởng đến người đứng đơn chính (principal applicant). Cụ thể:
- Nếu người đứng đơn vẫn là đảng viên hiện tại ở giai đoạn khai I-140, visa định cư thường sẽ bị từ chối ngay từ đầu.
- Nếu người đứng đơn đã ra khỏi Đảng dưới 5 năm, lãnh sự có thể yêu cầu giải trình chi tiết lý do vào và rời Đảng để đánh giá tính nghiêm trọng. Việc rời khỏi Đảng chưa đủ thời gian 5 năm vẫn gây nghi ngại và đòi hỏi chứng minh thêm.
- Nếu người đứng đơn đã ra khỏi Đảng trên 5 năm, thông thường vấn đề này sẽ không bị xem xét nữa (đáp ứng điều kiện ngoại lệ 5 năm của INA).
Đối với thành viên đi kèm (vợ/chồng và con cái chưa thành niên), việc họ có là đảng viên hay không thường không ảnh hưởng trực tiếp đến hồ sơ gia đình, vì visa được cấp theo chính người đứng đơn. Tuy nhiên, các chuyên gia di trú vẫn khuyên rằng nên hoàn tất thủ tục xin ra khỏi Đảng cho tất cả thành viên gia đình trước buổi phỏng vấn để tránh rủi ro không đáng có.
Khai báo Đảng viên trên đơn DS-260 và phỏng vấn:
Trong mẫu DS-260 (đơn xin thị thực định cư trực tuyến), có câu hỏi bằng tiếng Anh: “Are you a member of or affiliated with the Communist or other totalitarian party?” (Bạn có đang là thành viên hoặc liên quan đến Đảng Cộng sản hoặc các đảng toàn trị khác không?). Bên cạnh đó, viên chức Lãnh sự thường cũng hỏi trực tiếp: “Ông/bà có đang hoặc từng là đảng viên Đảng Cộng sản không?” khi phỏng vấn. Nếu bạn trả lời “Yes”, lãnh sự sẽ cấp giấy màu xanh (mẫu OF-194) từ chối thị thực tạm thời và yêu cầu bổ sung thông tin. Ở giai đoạn này, bạn phải khai ngày gia nhập Đảng, ngày rời Đảng và cung cấp giải trình rõ lý do vào/rời (kèm theo bằng chứng, giấy xác nhận ra khỏi Đảng nếu có) để lãnh sự đánh giá.
Việc giấu giếm thông tin Đảng viên có thể bị coi là lừa dối lãnh sự. Theo quy định INA, nếu phát hiện gian dối hoặc khai man để được quyền lợi định cư, đương đơn có thể bị từ chối cấp visa vĩnh viễn và bị cấm nhập cảnh Mỹ. Chuyên gia nhấn mạnh không bao giờ nên khai sai hoặc che giấu: nếu không, mức độ nghiêm trọng có thể dẫn đến cấm vào Mỹ suốt đời.
Ngoài ra, cần lưu ý rằng câu hỏi về Đảng viên chỉ xuất hiện ở bước DS-260 (xin visa tại lãnh sự) sau khi hồ sơ I-140 được duyệt. Ở các bước trước đó (xin chứng nhận lao động LC hay nộp I-140), lãnh sự thường không yêu cầu thông tin này. Nói cách khác, đến khi nộp DS-260 và đi phỏng vấn tại Lãnh sự quán thì thông tin về Đảng viên mới được kiểm tra.
Cần chuẩn bị gì nếu từng là Đảng viên?
Nếu bạn đã hoặc từng là đảng viên ĐCSVN, hãy chuẩn bị kỹ càng hồ sơ và tâm lý trước buổi phỏng vấn:
- Giấy xác nhận rút Đảng (nếu có): Văn bản chính thức của chi bộ xác nhận bạn đã hoàn tất thủ tục ra khỏi Đảng. Dù không bắt buộc nhưng là bằng chứng quan trọng.
- Bản giải trình rõ ràng: Trình bày trung thực lý do gia nhập Đảng và lý do xin ra. Nên nhấn mạnh đây là quyết định thuần túy vì công việc hay hoàn cảnh sống (ví dụ: để được thăng chức, tăng lương, đi học tiếp,…), chứ không phải vì lý tưởng chính trị. Chuyên gia lưu ý nên tập trung giải thích rằng việc vào Đảng chỉ vì mục đích công việc hay xã hội, không ủng hộ chủ nghĩa cộng sản.
- Kê khai chức vụ (nếu có): Nếu bạn từng giữ chức vụ hay công tác tại cơ quan Nhà nước, hãy liệt kê cụ thể để lãnh sự đánh giá mức độ tham gia chính trị của bạn.
- Chuẩn bị tâm lý: Phỏng vấn xin thị thực định cư Mỹ với đảng viên thường được hỏi kỹ hơn. Bạn cần kiên nhẫn giải trình và trả lời thành thật tất cả câu hỏi của viên chức lãnh sự.
Việc chuẩn bị kỹ lưỡng, minh bạch và có sự tư vấn của luật sư di trú có kinh nghiệm sẽ giúp bạn vượt qua rào cản “đảng viên”. Ví dụ, First Consulting Group khuyên nên viết bản tường trình ngắn gọn nhưng tập trung vào lý do vào Đảng chỉ vì hoàn cảnh sống (ví dụ: phục vụ sự nghiệp, tăng thu nhập) nhằm thuyết phục lãnh sự rằng bạn không bị ám ảnh bởi lý tưởng chính trị.
Kết luận và khuyến nghị:
- Nếu bạn là người đứng đơn chính: Nên xin ra khỏi Đảng càng sớm càng tốt và có giấy xác nhận. Nên rời khỏi Đảng trước khi mở hồ sơ định cư (Ví dụ EB3)
- Nếu bạn là người đi kèm (vợ/chồng/con): Về nguyên tắc, việc bạn có là đảng viên hay không không quyết định kết quả visa của gia đình, nhưng bạn nên hoàn tất việc rời khỏi Đảng ít nhất 1 năm trước ngày phỏng vấn để tránh rủi ro.
- Nếu bạn đã ra khỏi Đảng chưa đủ 5 năm: Chuẩn bị giải trình đầy đủ theo hướng “vì hoàn cảnh sống/công việc”, chứng minh bạn không phải mối đe doạ an ninh Mỹ. Việc này giúp lãnh sự cân nhắc giảm nhẹ cho trường hợp của bạn.
- Nếu bạn đã ra khỏi Đảng trên 5 năm: Thông thường vấn đề đảng viên sẽ không còn bị xem xét, vì bạn đã đáp ứng điều kiện ngoại lệ về thời gian. Tuy nhiên, vẫn nên khai báo trung thực để tránh nghi ngờ.
Nhìn chung, trở thành đảng viên ĐCSVN là một rào cản đáng kể khi xin visa định cư Mỹ, bởi Mỹ coi đó là liên quan đến ý thức hệ chính trĩ. Hiểu rõ luật lệ và tuân thủ khai báo minh bạch là cách duy nhất để vượt qua rào cản này.
