Trốn việc khi sang Đức diện 18B sẽ chịu hậu quả gì?
Sang Đức làm việc theo diện visa 18B là cơ hội để người lao động có công việc chuyên môn, thu nhập ổn định và xây dựng cuộc sống lâu dài tại Đức. Tuy nhiên, để được cấp giấy phép cư trú theo diện này, người lao động phải đáp ứng các điều kiện về trình độ chuyên môn và công việc tại doanh nghiệp Đức.
Một tình trạng có thể phát sinh là sau khi được cấp visa, nhập cảnh Đức và hoàn tất các thủ tục ban đầu, người lao động lại không đến làm việc, tự ý bỏ công ty hoặc chuyển sang làm cho một doanh nghiệp khác mà chưa được cơ quan chức năng cho phép. Nhiều người cho rằng chỉ cần sang được Đức, có thẻ cư trú trong tay thì có thể tự do lựa chọn nơi làm việc mà không cần quan tâm đến doanh nghiệp đã ký hợp đồng ban đầu.
Theo Luật Cư trú Đức (Aufenthaltsgesetz – AufenthG), việc chấm dứt công việc làm cơ sở cấp giấy phép cư trú hoặc làm việc trái với điều kiện được cấp phép có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền cư trú, quyền làm việc và kế hoạch định cư của người lao động.
Đây là những rủi ro pháp lý nghiêm trọng. Dưới đây là 5 hậu quả đáng lưu ý.
1. Hủy visa và giấy phép cư trú tại Đức:
Đây là hậu quả quan trọng nhất đối với người lao động diện 18B khi tự ý bỏ việc. Theo Điều 18b Luật Cư trú Đức, giấy phép cư trú được cấp cho người lao động có trình độ đại học để thực hiện công việc có trình độ chuyên môn phù hợp.
Khi người lao động không còn thực hiện công việc làm cơ sở cấp giấy phép cư trú, cơ quan quản lý người nước ngoài (Sở Ngoại Kiều Đức) sẽ xem xét lại điều kiện cư trú.
Đặc biệt, theo Điều 7 khoản 2 Luật Cư trú Đức, nếu một điều kiện thiết yếu để cấp hoặc xác định thời hạn giấy phép cư trú không còn tồn tại, cơ quan chức năng có quyền rút ngắn thời hạn hiệu lực của giấy phép. Điều này có thể dẫn đến những tình huống như:
- Doanh nghiệp thông báo người lao động đã nghỉ việc hoặc không đến nhận việc.
- Ausländerbehörde xem xét lại mục đích cư trú ban đầu.
- Giấy phép cư trú bị rút ngắn thời hạn.
- Người lao động có nguy cơ mất cơ sở pháp lý để tiếp tục sinh sống và làm việc tại Đức.
Lưu ý: Theo Điều 18 khoản 5 Luật Cư trú Đức, khi công việc kết thúc sớm và cơ quan chức năng nhận được thông báo theo quy định, thời hạn cư trú sau khi bị rút ngắn phải còn tối thiểu 6 tháng tính từ ngày công việc kết thúc. Quy định này không áp dụng để kéo dài thời hạn cư trú vượt quá thời hạn ban đầu của giấy phép.
Như vậy, người lao động không nên cho rằng việc sở hữu thẻ cư trú 18B đồng nghĩa với việc có thể bỏ công việc ban đầu mà không ảnh hưởng đến tình trạng cư trú.
2. Có thể bị phạt tiền vì vi phạm quy định cư trú và làm việc tại Đức
Một hậu quả khác là người lao động có thể bị xử phạt hành chính nếu vi phạm các nghĩa vụ được quy định trong Luật Cư trú Đức. Có hai hành vi cần đặc biệt lưu ý:
Không thông báo khi công việc kết thúc sớm:
Theo Điều 82 khoản 6 AufenthG, người lao động sở hữu giấy phép cư trú thuộc nhóm quy định phải thông báo cho Ausländerbehörde trong vòng 2 tuần kể từ khi biết công việc được cấp phép đã kết thúc sớm.
Nếu không thực hiện hoặc thông báo trễ, người lao động có thể bị phạt tiền tối đa 1.000 EUR theo Điều 98 Luật Cư trú Đức.
Tự ý làm việc cho doanh nghiệp khác khi chưa được phép:
Theo Điều 4a khoản 3 AufenthG, nếu giấy phép cư trú được cấp với giới hạn về công việc hoặc doanh nghiệp cụ thể, người lao động không được tự ý chuyển sang thực hiện công việc khác khi chưa có sự chấp thuận cần thiết của cơ quan chức năng.
Nếu vi phạm, người lao động có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt tối đa 5.000 EUR, theo Điều 98 khoản 3 và khoản 5 Luật Cư trú Đức. Mức phạt thực tế phụ thuộc vào tính chất, mức độ và tình tiết của từng hành vi vi phạm.
3. Phải rời khỏi Đức/Cấm nhập cảnh Đức
Nếu người lao động bị rút ngắn hoặc không còn giấy phép cư trú hợp lệ mà không có cơ sở cư trú thay thế, họ có thể phát sinh nghĩa vụ rời khỏi Đức. Theo Điều 50 Luật Cư trú Đức, người nước ngoài phải rời khỏi Đức khi không còn sở hữu giấy phép cư trú cần thiết và không có quyền cư trú hợp pháp khác.
Trong trường hợp người lao động không chấp hành nghĩa vụ xuất cảnh sau khi quyết định có hiệu lực thi hành, cơ quan chức năng có thể áp dụng biện pháp cưỡng chế xuất cảnh theo Điều 58 AufenthG. Điều này đồng nghĩa với việc người lao động có thể phải kết thúc kế hoạch làm việc, sinh sống tại Đức và quay trở về Việt Nam.
Đặc biệt, nếu vụ việc dẫn đến quyết định trục xuất (Abschiebung), người lao động còn có thể đối mặt với lệnh cấm nhập cảnh và cư trú theo Điều 11 Luật Cư trú Đức.
Thời hạn cấm nhập cảnh được cơ quan chức năng quyết định theo từng trường hợp. Cần phân biệt rõ: Không phải cứ tự ý nghỉ việc là bị trục xuất ngay. Tuy nhiên, nếu việc bỏ việc dẫn đến mất quyền cư trú và người lao động không chấp hành nghĩa vụ xuất cảnh, hậu quả có thể bị cấm nhập cảnh vào Đức và EU, đây là hậu quả nghiêm trọng hơn rất nhiều.
4. Ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch xin định cư lâu dài tại Đức
Nhiều người sang Đức diện 18B không chỉ muốn có một công việc tại Đức mà còn hướng đến mục tiêu xin thẻ thường trú (Niederlassungserlaubnis) sau một thời gian làm việc và sinh sống. Tuy nhiên, việc tự ý bỏ việc, gián đoạn quá trình làm việc hoặc vi phạm điều kiện cư trú có thể khiến kế hoạch này bị ảnh hưởng.
Theo Điều 18c Luật Cư trú Đức, người lao động diện 18B có thể được xem xét cấp thẻ thường trú khi đáp ứng các điều kiện quan trọng, bao gồm:
- Có giấy phép cư trú theo diện 18b ít nhất 3 năm.
- Đang sở hữu công việc đáp ứng điều kiện chuyên môn theo quy định.
- Có ít nhất 36 tháng đóng bảo hiểm hưu trí theo yêu cầu.
- Có đủ trình độ tiếng Đức B1
- Đáp ứng các điều kiện khác về cuộc sống và cư trú tại Đức.
Nếu người lao động tự ý bỏ việc, không duy trì công việc phù hợp hoặc bị gián đoạn quá trình đóng bảo hiểm hưu trí, việc đáp ứng những điều kiện trên là không còn. Do đó, hành vi trốn việc không chỉ gây ảnh hưởng đến công việc hiện tại mà còn khiến cho tương lai định cư Đức/EU trở nên mờ mịt
5. Phát sinh tranh chấp hợp đồng lao động và các thiệt hại tài chính
Ngoài những hậu quả liên quan đến luật cư trú, việc tự ý bỏ việc còn có thể gây ra tranh chấp với doanh nghiệp đã ký hợp đồng. Khi ký hợp đồng lao động, người lao động và doanh nghiệp đều có những quyền và nghĩa vụ nhất định.
Nếu người lao động không thực hiện nghĩa vụ làm việc, tự ý bỏ việc hoặc không tuân thủ các điều khoản chấm dứt hợp đồng, doanh nghiệp có thể xem xét các biện pháp pháp lý phù hợp với hợp đồng và pháp luật lao động Đức. Những vấn đề có thể phát sinh bao gồm:
- Tranh chấp liên quan đến thời hạn báo trước khi nghỉ việc.
- Tranh chấp về nghĩa vụ và trách nhiệm theo hợp đồng.
- Yêu cầu bồi thường nếu có căn cứ pháp lý và chứng minh được thiệt hại.
- Khó khăn trong việc giải quyết các quyền lợi và khoản thanh toán còn tồn đọng.
Đặc biệt, nếu doanh nghiệp đã dành thời gian, chi phí và nguồn lực để tuyển dụng, tiếp nhận người lao động từ nước ngoài nhưng người lao động lại không thực hiện công việc như cam kết, người lao động có thể phát sinh nghĩa vụ bồi thường hành chính lên tới hàng nghìn euro
Kết luận: Trốn việc diện 18B có thể phải trả giá bằng cơ hội cư trú lâu dài tại Đức
Việc sang Đức theo diện 18B không chỉ đơn thuần là được cấp visa và nhập cảnh thành công. Đây còn là một quá trình xây dựng nền tảng nghề nghiệp, thu nhập và tình trạng cư trú hợp pháp tại Đức.
Nếu người lao động tự ý bỏ việc, không thực hiện hợp đồng hoặc làm cho doanh nghiệp khác trái với điều kiện giấy phép, những rủi ro có thể phải đối mặt không chỉ dừng lại ở việc mất công việc hiện tại.
Nghiêm trọng hơn, người lao động sẽ bị hủy visa, bị xử phạt hành chính, cấm nhập cảnh Đức và không thể xin thường trú sau này.
Cơ hội làm việc và định cư tại Đức cần được xây dựng trên sự nghiêm túc, trách nhiệm và tuân thủ pháp luật. Đừng vì lợi ích trước mắt mà đánh đổi cơ hội sinh sống lâu dài tại một quốc gia phát triển như Đức.
