Lấy sinh trắc học khi nhập cư Canada : Những gì người Việt cần biết ?
Khi nộp hồ sơ xin visa Canada, hầu hết đương đơn đều phải thực hiện thu thập thông tin sinh trắc học – bao gồm dấu vân tay và ảnh kỹ thuật số – để xác minh danh tính. Sinh trắc học là dữ liệu nhận dạng cá nhân độc nhất (ngay cả cặp sinh đôi cũng có dấu vân tay khác nhau) và giúp chính phủ Canada ngăn ngừa gian lận, xác minh người nhập cảnh, nâng cao an ninh quốc gia. Bỏ qua bước này có thể khiến hồ sơ bị trì hoãn hoặc từ chối.
Bài viết này hướng dẫn chi tiết quy định và quy trình cung cấp sinh trắc học cho hồ sơ di trú Canada, bao gồm: ai cần, ai được miễn; các mốc thời gian quan trọng; thủ tục từng bước; lệ phí; địa điểm và tài liệu cần mang; những lưu ý thường gặp; quyền lợi liên quan; cũng như phần hỏi đáp giải đáp thắc mắc phổ biến đối với người Việt Nam.
Yêu cầu cơ bản về sinh trắc học khi xin Visa Canada:
Sinh trắc học ở đây là dấu vân tay và ảnh số do Bộ Di Trú Canada (IRCC) thu thập để xác minh danh tính đương đơn. Khi nộp đơn xin visa, giấy phép hoặc định cư, IRCC sẽ yêu cầu cung cấp sinh trắc học trừ khi bạn thuộc một trong các trường hợp được miễn.
Sinh trắc học giúp chính phủ Canada: xác thực danh tính cá nhân, ngăn ngừa giả mạo giấy tờ, nâng cao an ninh biên giới và xác định khả năng nhập cảnh của ứng viên. Ví dụ, khi bạn nhập cảnh, viên chức hải quan có thể đối chiếu dấu vân tay, ảnh của bạn với dữ liệu sinh trắc học đã cung cấp để đảm bảo bạn chính là người được cấp visa.
Ai cần cung cấp sinh trắc học?
Hầu hết ứng viên di trú đều phải cung cấp sinh trắc học, trừ khi được miễn. Cụ thể, bạn phải cung cấp dấu vân tay và ảnh nếu nộp đơn xin:
- Thị thực du lịch (Visitor Visa) hoặc Giấy phép du học/làm việc lần đầu.
- Gia hạn giấy phép du học/làm việc (ngoại trừ công dân Mỹ).
- Gia hạn thị thực (Visitor Record) nếu không thuộc nhóm miễn thị thực (visa-exempt).
- Thường trú nhân (Permanent Residence), tị nạn hoặc tị nạn tạm thời.
- Gia hạn thẻ thường trú nhân (PR Card) nếu trước đây bạn được miễn do dưới 14 tuổi.
- Người đi kèm với giấy tờ tị nạn đặc biệt (như giấy tờ tị nạn Mỹ, chứng minh nhận dạng, giấy tờ du lịch tị nạn) dù quốc gia cấp.
Nói chung, người xin visa hay định cư Canada lần đầu sẽ phải cung cấp sinh trắc học, trừ khi thuộc danh sách miễn dưới đây. IRCC lưu ý rằng sinh trắc học đã nộp có thể được tái sử dụng trong vòng 10 năm cho hồ sơ di trú sau này.
Các trường hợp được miễn lấy sinh trắc học khi xin hồ sơ cư trú tại Canada:
Có những đối tượng đặc biệt sau được miễn lấy sinh trắc học khi xử lý hồ sơ di trú tại Canada :
- Công dân Canada hoặc người nộp đơn xin quốc tịch Canada (bao gồm xin cấp hộ chiếu).
- Thường trú nhân hiện tại (PR) đang gia hạn/đổi thẻ (trừ trường hợp bạn được miễn do dưới 14 tuổi khi nộp đơn lần đầu).
- Công dân của nước miễn thị thực Canada đang xin Giấy phép Du lịch điện tử (eTA).
- Trẻ em dưới 14 tuổi hoặc người trên 79 tuổi (trừ người nộp đơn xin tị nạn).
- Người đứng đầu nhà nước hoặc chính phủ.
- Người mang thị thực ngoại giao hoặc chính thức.
- Người đang quá cảnh sang Mỹ với thị thực Mỹ (Transit).
- Người đã cung cấp sinh trắc học cho hồ sơ PR đang chờ xử lý và giờ xin gia hạn visa du lịch, học tập hoặc làm việc.
Lưu ý đặc biệt: Người xin tị nạn không có miễn trừ tuổi. Nếu bạn đang yêu cầu tị nạn (asylum), bạn vẫn phải làm sinh trắc học dù bao nhiêu tuổi.
Xác định độ tuổi theo yêu cầu sinh trắc học:
Một nguyên tắc quan trọng: IRCC tính tuổi của bạn vào ngày nộp hồ sơ, không phải ngày đi lấy sinh trắc học. Ví dụ: nếu một bé 13 tuổi nộp hồ sơ thường trú và đến lúc lấy sinh trắc học đã tròn 14, thì bé vẫn được miễn vì tại ngày nộp đơn còn dưới 14. Ngược lại, nếu bạn 79 tuổi khi nộp đơn nhưng lên 80 trước ngày hẹn, bạn vẫn phải làm sinh trắc học vì khi đó bạn vẫn chưa đủ 80 tuổi ở thời điểm nộp đơn. Hiểu rõ quy tắc này giúp tránh nhầm lẫn trong gia đình khi chuẩn bị hồ sơ di trú.
Thời điểm phải cung cấp sinh trắc học:
Bạn không thể cung cấp sinh trắc học trước khi nộp đơn. Quy trình điển hình như sau:
- Nộp hồ sơ nhập cư và đóng lệ phí. Lệ phí sinh trắc học thông thường được đóng khi nộp hồ sơ.
- Nhận Thư Hướng Dẫn Sinh Trắc Học (Biometric Instruction Letter – BIL). Sau khi IRCC nhận hồ sơ và lệ phí, nếu sinh trắc học là bắt buộc, họ sẽ gửi cho bạn BIL. Thư này xác nhận bạn cần cung cấp sinh trắc học và hướng dẫn cách đặt lịch hẹn. Mỗi hồ sơ có một BIL riêng; bạn chỉ có thể dùng BIL cho hồ sơ hiện tại.
- Đặt lịch hẹn trong 30 ngày. Từ ngày nhận BIL, bạn thường có 30 ngày để hoàn thành thủ tục sinh trắc học. Đặt lịch càng sớm càng tốt để tránh hết lịch hẹn. Nếu lỡ hẹn, hồ sơ của bạn sẽ bị trì hoãn hoặc bị từ chối vì thiếu sinh trắc học.
Hiệu lực sinh trắc học:
Một ưu điểm lớn: Hầu hết sinh trắc học của người tạm trú có giá trị 10 năm. Điều này nghĩa là nếu bạn đã nộp sinh trắc học trong 10 năm qua, IRCC thường tái sử dụng cho các lần xin visa du lịch, du học, làm việc hoặc gia hạn lưu trú sau này mà không phải chụp lại dấu vân tay. Tuy nhiên, có hai điểm cần lưu ý:
Không kéo dài visa vượt quá hạn sinh trắc học. IRCC không thể cấp visa hoặc giấy phép có thời hạn lâu hơn ngày hết hạn của sinh trắc học hiện tại. Ví dụ, nếu sinh trắc học còn hiệu lực 2 năm nữa nhưng bạn xin giấy phép làm việc có thể đến 5 năm, thì thẻ sẽ chỉ được cấp 2 năm. Trong trường hợp đó, bạn có thể chủ động cung cấp sinh trắc học mới để đạt hạn tối đa mà bạn đủ điều kiện.
Định cư (PR) thường phải làm mới sinh trắc học. Nếu bạn xin định cư, IRCC yêu cầu cung cấp sinh trắc học mỗi lần nộp đơn mới, dù trước đó bạn đã cung cấp cho hồ sơ tạm trú hay định cư trước đó. Điều này nhằm đảm bảo xác minh danh tính được cập nhật cho từng lần xét duyệt hồ sơ. Một số ngoại lệ: nếu bạn đã chụp sinh trắc học cho hồ sơ định cư đang xử lý và tiếp theo đó nộp hồ sơ tạm trú, IRCC có thể tái sử dụng dữ liệu cũ cho hồ sơ tạm trú (miễn là hồ sơ định cư chưa bị từ chối). Tuy nhiên, nếu hồ sơ định cư đó bị từ chối, bạn bắt buộc phải lấy sinh trắc học mới cho hồ sơ sau.
Miễn trừ với hồ sơ thẻ thường trú nhân (PR Card):
Hầu hết thường trú nhân không phải cung cấp sinh trắc học khi gia hạn thẻ PR hoặc làm lại thẻ PR nếu thẻ cũ còn hiệu lực. Nhưng có một trường hợp đặc biệt: nếu bạn được miễn sinh trắc học khi xin định cư lần đầu (thường là vì lúc đó bạn dưới 14 tuổi), thì khi bạn đủ 14 tuổi và cần gia hạn/đổi thẻ PR, IRCC sẽ yêu cầu bạn lấy sinh trắc học lần đầu. Mục đích là để IRCC có dữ liệu sinh trắc học trên hệ thống cho từng thường trú nhân đủ tuổi.
Quy trình cung cấp sinh trắc học (các bước chi tiết):
Nếu bạn đã xác định cần làm sinh trắc học, dưới đây là các bước quan trọng để thực hiện đúng cách:
Bước 1: Thanh toán lệ phí sinh trắc học
Khi nộp hồ sơ nhập cư, bạn nên đóng luôn lệ phí sinh trắc học. Hiện tại, lệ phí do IRCC quy định là:
- Cá nhân: 85 CAD.
- Gia đình (cùng lúc, 2 người trở lên, phụ thuộc): 170 CAD tối đa. (Gia đình bao gồm vợ/chồng, con cái phụ thuộc, cháu phụ thuộc của con).
- Nhóm nghệ sĩ và trợ lý (≥3 người cùng xin): 255 CAD tối đa.
- Miễn phí nếu chỉ xin thị thực quá cảnh (Transit Visa).
Lưu ý: Luôn kiểm tra trang IRCC để cập nhật phí mới nhất trước khi nộp hồ sơ. Việc đóng phí sớm giúp IRCC phát hành Thư hướng dẫn sinh trắc học (BIL) nhanh chóng cho bạn.
Bước 2: Nhận Thư hướng dẫn sinh trắc học (BIL)
Sau khi IRCC nhận được hồ sơ và lệ phí, nếu sinh trắc học là bắt buộc, họ sẽ gửi BIL. Thư này rất quan trọng:
- Xác nhận bạn bắt buộc phải cung cấp sinh trắc học.
- Nêu rõ thời hạn hoàn thành (thường 30 ngày từ ngày phát hành).
- Hướng dẫn cách đặt lịch hẹn (Số điện thoại hoặc link đăng ký).
- Liệt kê những tài liệu cần mang khi đi lấy (thường là BIL và hộ chiếu).
Bạn phải dùng đúng BIL cho hồ sơ hiện tại; không được dùng BIL cũ của hồ sơ trước đây. Nếu đi lấy sinh trắc học với BIL cũ, IRCC sẽ không thể gắn dữ liệu vào hồ sơ hiện tại, dẫn đến trễ tiến trình hoặc thậm chí từ chối hồ sơ.
Bước 3: Đặt lịch hẹn lấy sinh trắc học
Sinh trắc học được lấy theo lịch hẹn trước (miễn phí) tại các địa điểm được chỉ định. Bạn càng sớm đặt lịch, càng tránh được tình trạng hết chỗ, đặc biệt vào mùa cao điểm. Một số VAC hoặc trung tâm có thể cho phép tiếp nhận khi đi bộ không hẹn trước, nhưng không được bảo đảm. Các địa điểm chính gồm:
- Trung tâm Tiếp nhận Hồ sơ Visa (VAC) của chính phủ Canada ở Việt Nam
- Văn phòng Service Canada chỉ định (nếu bạn đang ở Canada).
- Trung tâm Hỗ trợ Ứng viên (ASC) của Hoa Kỳ (nếu đủ điều kiện và ở Mỹ).
Chỉ các địa điểm thu sinh trắc học chính thức do Chính phủ Canada phê duyệt mới hợp lệ. Hãy cẩn trọng với các trang web/đơn vị không rõ nguồn gốc khi tự ý thu sinh trắc học. Luôn đặt lịch qua kênh chính thức trên BIL hoặc trang web IRCC. Tại Việt Nam, bạn sẽ lấy sinh trắc học tại 1 trong 2 địa điểm như sau :
- Địa chỉ tại Hà Nội: Tầng 2, Tòa nhà Hong Kong Tower, 243A Đê La Thành, Phường Láng Thượng, Quận Đống Đa.
- Địa chỉ tại Thành phố Hồ Chí Minh: Tầng 9, Tòa nhà Cienco 4, 180 Nguyễn Thị Minh Khai, Phường Võ Thị Sáu, Quận 3.
Bước 4: Đến hẹn và cung cấp sinh trắc học
Bạn phải có mặt trực tiếp tại địa điểm vào ngày hẹn. Một cán bộ thu thập được đào tạo sẽ:
- Đối chiếu hộ chiếu và BIL của bạn. Không mang theo đủ hai giấy này, bạn có thể không hoàn thành thủ tục.
- Lấy dấu vân tay điện tử (cả 10 ngón tay).
- Chụp ảnh số (mặt thẳng, không bị cản trở).
Quá trình này nhanh chóng, không xâm lấn và thường hoàn thành trong vài phút. Dấu vân tay và ảnh của bạn sẽ được mã hóa và gửi an toàn đến IRCC ngay trong buổi đó. Trung tâm không lưu lại bản sao dữ liệu sinh trắc học của bạn trong hệ thống sau khi gửi đi.
Thời gian hoàn thành và lưu ý quan trọng:
- Hoàn thành trong 30 ngày: Hầu hết đơn cần hoàn thành sinh trắc học trong 30 ngày kể từ ngày BIL phát hành. Quá thời hạn này, hồ sơ của bạn sẽ bị trì trễ hoặc có thể bị từ chối. Nếu có sự cố ngăn bạn đi theo đúng lịch, hãy làm theo hướng dẫn trong thư BIL để thông báo và đặt lại lịch càng sớm càng tốt.
- Gia hạn sinh trắc học: Nếu sinh trắc học của bạn sắp hết hạn và bạn muốn xin visa thời gian dài hơn, bạn nên chủ động lấy sinh trắc học mới trong lần nộp đơn mới. Việc này sẽ “reset” 10 năm hiệu lực của sinh trắc học.
- Giấy tờ cần mang: Khi đi lấy sinh trắc học, nhớ mang hộ chiếu (hoặc giấy tờ thay thế cho người tị nạn) và BIL hiện tại. Không có đủ giấy tờ, bạn có thể bị từ chối thực hiện thủ tục.
- Chú ý sức khỏe: Đảm bảo ngón tay sạch, không có băng bó dày hay vết thương nặng, vì vân tay không rõ có thể phải hẹn lại lần khác.
- Thái độ: Đến đúng giờ hoặc sớm, tuân thủ hướng dẫn của nhân viên thu nhận, để quá trình diễn ra suôn sẻ.
